ZanimljivostiIstorijaMišljenjaPreporučeno

GUSLE SU DUŠA SRBSKA

Autor: Petar Aškraba Zagorski

Izgleda da nema pamtenika (nikakve vrste) da zna pouzdano otkada su gusle,pa ni kuda su sve guđele, ali se zna da su one u vazdašnja vremena bile serbske, prvi (ili najmoderniji) i najrasprostranjeniji instrumenat, pjesmovna sprava u tada poznatom svijetu.


A Boga vi šta bi gusle značile nego Mi Srbi, Sve naše, i tako opet do Istorija, Prošlost, Srblji i Srbuljsko, naše znano i neznano,ali i buduće, ovakvi kakvi jesmo i kakvi ćemo biti.
Srbi su (prilika je) živjeli od Sjevernog mora i Baltika, do Indije, Persije i žarke Afrike, te su se rasparčavali i dijelili do danas (od drugih i od sebe)(te smo isti narod sa nekim narodima za koje se misli da smo neprijatelji) da bi došli na ovo što jesmo i ono što više nijesmo.
Prvo bilježenje o guslama, datira iz doba stajstva (ili oko pet i po hiljada godina prije Hristova rođenja), i trajajući jasno su zabilježene 1.000 godina prije Hristova rođenja.

Poznato je da je Leksandar Veliki Karanović,koga zovu Aleksandar Makedonski (koji živijaše od 356-323-e godine prije Hrista),nakon uspješnih pohoda uzimao gusle da se uza njih odmori.

One se spominju i u doba Svevladovića (koji vladahu od 490-641 godine), kao i u doba Svetog Jeronima.


 Konstantin Jireček u knjizi „Istorija Srba“ 2,na str. 267. kaže: „..Nemanjin sin Stefan, iskusni i hrabri ratnik, uveseljavao je često vlastelu pri stolu muzikom s bubnjevima (timьpani) i guslama (gousli)“, a na strani 295,isti autor nastavlja:
„Gore smo pomenuli da se već za trpezom kralja Stefana Prvovjenčanoga sviralo u gusle,preko čijih žica se prevlačilo malim gudalom(lučcem). Srpski guslači pominju se, 1415, na dvoru poljskoga kralja Vladislava Jagjelova. Poljski pesnik Mjaskovski († 1622-e godine)zna,takođe,za srpske gusle,koje prate melanholično recitovanje epskih pesama. Pastiri su sobom svagda nosili frulu,a svirači s frulom (svirьcь) pominju se u poveljama već u doba Stefana Dušana. U Dubrovniku pominju se, u 14-15 veku, u latinskim arhivskim knjigama gajde (meh, mešina) …
Pastiri, dalje, behu toliko vešti da od roga načine instumenat za sviranje.. „.
(Guslač je onaj koji gusla, kao što je orač onaj koji ore, a nije onaj koji gusla guslar, jer je guslar onaj koji pravi gusle kao što je sedlar onaj koji pravi sedla,ili kolar koji pravi kola i tako dalje).

U knjigi „Bosna vilajet“, od Petra N.Gakovića na str. 79. jedan opis o pokatoličenim Srbima po padu Bosne pod Tursku vlast, spominje kako ti Srbi „gude uz gusle“ a fratri se trude da „taj vlahaluk istjeraju iz njih“. Da ne govorimo posebno o guslama i Vuku Karaxiću, njinom doprinosu epskoj poeziji,pamćenju i slobodi,te Njegoševoj i Teslinoj ljubavi prema guslama, i o guslačima u bliskom nam dobu.

Istražujući smisao gusala i muzičkih instrumenata, utvrdio sam da su od gusala nastali svi muzički instrumenti,kao:violina,viola,te drugi gudački,pa gitara i svi trzački instrumenti: šargije saz, tambura i slična srbska svirala. Da jednostavno zaključim:

STARIJI JE KONJSKI REP OD ŽICA.


Gusle su NAUKA, PROSVJETA, OBRAZOVANJE, ŠKOLA, KNJIŽEVNOST, PJESMA, DOM,LIJEK,NADA … one jedino nijesu mržnja,neznanje,zla namjera … GUSLE SU BOGZNA JEDAN OD NAJPLEMENITIJIH LJUDSKIH IZUMA. Zato su gusle SVEVREMENE,OVOZEMALJSKE,LJUDSKE I NEBESKE…

I baš zbog te plemenitosti Srbi su priljubili uz gusle, i još bolje gusle uz Srbe. U doba poturčavanja (i pokatoličenja),poislamljeni i pokatoličeni saplemenici, su dugo zadržali i naše gusle na dvorovima srednjovjekovnog vlastelinstva, ali i u kućama prevjerene raje sirotinje.

Zabilježeno je da su poturčeni: Brankovići, Vranješevići, Sokolovići, Filipovići, Ljubovići, Sijerčići, Todorovići, Obradovići, Miljkovići i drugi, kao i pokatoličenici Zapadne Hercegovine (i sve do Žumberka), Radovići, Košutići, Mandići, Kostovići, Boškovići, Klarići, Jurišići, Markovići i drugi bili guslači (neki i do ovog Bezimenog rata 90-ih godina 20-og vijeka).

Gusle bi u svakoj oblasti ljudske djelatnosti (pored rečenih) imale mjesto i u: pedagogiji etici, muzici, medicini, geografiji… A one su u saznajnom,osjećajnom i moralnom. Spominje se,recimo, humanizacija među polovima,ali je kroz gusle rekao Banović Strahinja: „No sam ljubi mojoj poklonio“. Neki bi zlobnik rekao da nemaju one veze sa astronomijom,veterinom ili pravom recimo.

Pa otkad uz srbske gusle „Mjesec kara zvijezdu Danicu“, ili je „pao na Ružicu crkvu“…i šire saznanja o vaseljeni i njenim zakonitostima Bože me prosti! Zar nijesu gusle davno rekle: „Svi mi da se u so prometnemo/Ne bi Turkom ručka osolili“,zar one već dugo ne sude bolje no sva prava svijeta: „Ni po babu ni po stričevima/Već po pravdi Boga istinoga“.

ŠTA BI MNOGI DALI DA SU GUSLE NJINE?

Izuzetno je zapitljivo da su gusle jedino vlasništvo srbsko koje se nije potuđilo: potuđili su se mnogi Srbi,pa zemlja srbska, mada(ako su se prevjerili oni, to se nije zemlja prevjerila),potuđio se(dosta) jezik i drugo. (Hoće da postoji hrvatski jezik,pa opet čak trenutno hoće da postoji bošnjački jezik,koji su ustvari srbski jezik). Otuđeni su mnogi manastiri,crkve,dvorovi..,pa dosta odežde,kape,grbovi i znamenja,te gotovo na kraju imena i mnogo šta.

Jedino su gusle ostale uz Srbina (iako je na srbskoj zemlji napravljeno sila država,sve do nejasnog i nemogućeg oblika i sadržine).

Više će biti da se one same nijesu dale,nego da su ih Srbi očuvali.


Da opomenemo:

tzv. novokomponovana islamsko-azijatsko-gurbetsko-ciganjsko-nepismeno-mahalska, kvazi-nadri muzika, koja halače i zavijava, preplavila je radio, televiziju,kuće i porodice,kafane i izletišta,svadbe i ispraćaje, (namećući pitanje: Da je sve kako valja u jednom narodu, može li on naprijed s takvim obezvređenjem) što zamagljuje sve ljudske vrijednosti pa i gusle starostavne.

UMNI NE SMIJU DA ŠUTE!


NASTAVIĆE SE ...

FB Komentari

Petar Aškraba Zagorski

Petar Aškraba Zagorski, otkrio poreklo oko 100.000 prezimena našeg naroda. Najstariji Veletići, Kalinovići, Ljutići, Bodrići, Dragovići… Poreklo od Soluna do Alpa. Rođen je na Petrovdan 1952. godine u selu Jelašca na Zagorju (oblast opštine Kalinovik). Studirao je više fakulteta i radio je razne poslove u više mjesta bivše Jugoslavije, od fizičkog radnika, preko referenta, vaspitača, inspektora, profesora, ekonomiste do direktora Radne organizacije. Do raspada Jugoslavije je većinom živio u Sarajevu, sada živi u Foči.

Povezano

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *